Stigmatomma reclinatum
Een echte Dracula onder de mieren. Stigmatomma reclinatum hoort bij de oude lijn van ondergrondse jagers die de hemolymfe van hun eigen larven drinken zonder ze te doden. Bijna blind, met getande kaken en een angel, is ze gemaakt om in het donker van de bodem op duizendpoten te jagen, en vindt ze een grote prooi, dan roept ze haar nestgenoten op via geursporen. En ze heeft geen koningin: de kolonie wordt geleid door gamergates, bevruchte werksters die eieren leggen en de eileg in een rangorde verdelen. Een soort voor ervaren houders, die constant vocht en levende prooien vraagt en die maar weinigen ooit in een formicarium hebben gezien. Kolonies met gamergate. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.
Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd
Een Aziatische «draculamier», jager op duizendpoten en ondergronds levend, uit de lijn die de hemolymfe van haar eigen larven drinkt zonder ze te doden. Ze heeft geen koningin: ze plant zich voort met gamergates, bevruchte werksters die eieren leggen. We verkopen haar als kolonie met gamergate en 15 of 25 werksters. Gipsnest dat altijd vochtig is (Qbik Wild), 24-27 °C, geen diapauze, kleine en gevarieerde levende prooien. Uitdroging is de ernstigste fout.
Stigmatomma reclinatum (Mayr, 1879) is een van de vreemdste mieren die je thuis kunt houden. Ze behoort tot de onderfamilie Amblyoponinae, de zogeheten «draculamieren», een groep ondergrondse jagers met piepkleine ogen en lange, getande kaken, die berucht is om een gewoonte die uit een horrorroman lijkt te komen: de volwassen dieren prikken de huid van hun eigen larven door en drinken hun hemolymfe, het «bloed» van insecten, zonder ze te doden. Vandaar ook haar Spaanse winkelnaam, die naar vampiers verwijst.
Maar het opvallendste aan deze soort is niet haar dieet, maar de manier waarop ze zich voortplant. De kolonies die op haar typelocatie, op het eiland Java, zijn onderzocht, hadden geen koningin. De eieren werden gelegd door een handvol bevruchte werksters, de gamergates, die een rangorde vormen en het leggen onderling verdelen. Het is een weinig onderzochte soort, dus in deze verzorgingsgids houden we steeds drie dingen uit elkaar: wat er over de reclinata-groep is gedocumenteerd, wat er bekend is van haar verwanten in het geslacht en de onderfamilie, en de kweekpraktijk die we bij Antomas aanraden.
Biologie
Wat is een gamergate?
Een gamergate is een bevruchte werkster die eieren legt en de rol van koningin vervult. Ze heeft geen vleugels, niet het verbrede borststuk van een koningin en ook niet haar grootte: van buiten is ze gewoon een werkster. Het verschil zit vanbinnen: ze heeft met een mannetje gepaard, bewaart het sperma in haar spermatheca (het kleine reservoir waarin vrouwelijke mieren het sperma hun hele leven opslaan) en heeft actieve eierstokken, zodat er uit haar eieren vrouwtjes komen, oftewel werksters.
De term werd in 1984 bedacht door de myrmecologen Christian Peeters en Robin Crewe, toen zij bij een Afrikaanse ponerine aantoonden dat de paring, en niet de kaste, bepaalt welke werkster zich voortplant. Het woord komt uit het Grieks: gamos, «huwelijk», en ergatēs, «werkster». Letterlijk: «getrouwde werkster».
Waarom is dat mogelijk? Omdat bij sommige primitieve mieren de werksters volledige eierstokken en een functionele spermatheca hebben behouden, iets wat de meeste mieren kwijt zijn. Bij S. reclinatum is dat precies zo: in de kolonies op Java hadden alle ontlede werksters eierstokken en een spermatheca. In principe kan elke werkster gamergate worden; in de praktijk lukt dat maar een paar.
Als we bij Antomas «GG» in de opties van deze soort schrijven, bedoelen we precies dat: een kolonie met haar gamergate, de voortplantende werkster die de eileg garandeert.
Een kolonie zonder koningin: wat er op Java werd gevonden
In 1990 en 1991 groef de Japanse myrmecoloog Fuminori Ito twaalf kolonies op van een Amblyopone uit de reclinata-groep in de Botanische Tuin van Bogor, in West-Java, hetzelfde eiland waarvan het typeexemplaar van de soort afkomstig is. Wat hij vond, was het eerste gedocumenteerde geval van voortplanting via gamergates in de hele tribus Amblyoponini:
- Geen enkele koningin. In de twaalf kolonies was er geen enkele koningin, zelfs geen koninginnenpoppen.
- 1 tot 18 bevruchte werksters per kolonie. Niet één gamergate, maar vaak meerdere.
- Kleine kolonies: gemiddeld 89 werksters, met veel variatie van kolonie tot kolonie (±50).
- Bijna onvruchtbare maagden: van de onbevruchte werksters had maar 0,5% een rijp ei in de eierstok.
- Mannetjes: in een van de kolonies, verzameld in januari, zaten mannetjespoppen.
Later verwezen dezelfde auteur en zijn collega's naar deze mieren als Amblyopone reclinata, de naam die de soort had voordat ze naar Stigmatomma werd overgeplaatst. Dat is de wetenschappelijke basis van wat we verkopen: een kolonie die geen koningin nodig heeft om te blijven groeien.
Meerdere gamergates en een rangorde
Als er in een kolonie meerdere bevruchte werksters zijn, wie legt er dan? In 1993 publiceerde Ito de studie over hun sociale organisatie, waarvan de titel alles samenvat: voortplanting zonder koningin, dominantiehiërarchie en functionele polygynie. «Functionele polygynie» betekent dat meerdere gamergates tegelijk eieren leggen, alsof de kolonie meerdere koninginnen heeft. Maar niet allemaal evenveel: er bestaat een rangorde tussen hen, en de hooggeplaatste gamergates hebben beter ontwikkelde eierstokken dan de laaggeplaatste.
Het is een heel ander systeem dan dat van een kolonie met een koningin, waar de stichtster haar hele leven onbetwist heerst. Hier wordt de voortplantingsmacht verdeeld en betwist. En dat heeft een duidelijk voordeel: als er een gamergate sterft, kunnen andere blijven leggen, en is de kolonie niet ten dode opgeschreven zoals een kolonie die haar enige koningin verliest.
Ook de maagdelijke werksters dragen bij. In de reclinata-groep zijn trofische eieren beschreven die door onbevruchte werksters worden gelegd: eieren die zich niet ontwikkelen en als voedsel dienen. En er is een heel duidelijke taakverdeling naar leeftijd: de jonge werksters verzorgen het broed binnen in het nest en de oudere gaan op jacht.
Vampiergedrag: drinken van haar larven zonder ze te doden
De bijnaam «draculamieren» van de hele onderfamilie komt van een gedrag dat in 1986 in detail werd beschreven bij een Japanse verwant, Stigmatomma silvestrii, en dat voeding met larvale hemolymfe heet. Onderzoeker Keiichi Masuko zag dat de koninginnen een larve vastpakken, een klein wondje in haar huid maken, bijna altijd in het vierde en vijfde lichaamssegment, en de hemolymfe oplikken die eruit komt. De larve gaat niet dood: ze overleeft de wond en ontwikkelt zich verder. Masuko noemde het «niet-destructief ouderlijk kannibalisme».
Verrassend is in welke mate ze ervan afhankelijk zijn. In de grote kolonies van S. silvestrii voedden de koninginnen zich uitsluitend met de hemolymfe van hun larven, ook als er prooien in het nest waren. Waarom? Masuko bracht het in verband met twee eigenschappen van deze mieren:
- Ze doen niet aan trofallaxis. De meeste mieren geven vloeibaar voedsel van mond tot mond door. De Amblyoponinae niet: de larven eten rechtstreeks van de prooi, en de hemolymfe van de larven wordt de «voorraadkamer» van de kolonie.
- Ze jagen op grote prooien, en maar af en toe. Een duizendpoot is een feestmaal, maar je vangt er niet elke dag een. De larven zetten hem om in reserves die de volwassen dieren tussen twee jachtpartijen kunnen «melken».
Andere mieren zijn langs andere wegen bij hetzelfde uitgekomen. Bij Leptanilla japonica hebben de larven zelfs een speciaal orgaan, een soort «hemolymfekraantje», waaruit de volwassen dieren drinken. En bij Prionopelta kraepelini, een andere amblyoponine die in dezelfde tuin in Bogor als onze soort werd verzameld, haalde de koningin 87% van haar voedsel uit de hemolymfe van de larven, die evenmin doodgingen.
Een eerlijke kanttekening: we hebben geen gepubliceerde studie gevonden die dit gedrag specifiek bij S. reclinatum meet. Het is een kenmerk van haar geslacht en haar onderfamilie, en de reden voor haar naam, maar bij haar eigen soort is het nog niet in detail onderzocht. Deze video van Anthouse laat deze soort zien:
Stigmatomma reclinatum in een video van Anthouse.
Jagers op duizendpoten
De Stigmatomma zijn gespecialiseerde rovers. De best onderzochte soorten, zoals S. silvestrii in Japan en S. pallipes in Noord-Amerika, jagen vooral op geofilomorfe duizendpoten: de lange, dunne, blinde duizendpoten die ingegraven in de bodem en in het strooisel leven. Het zijn gevaarlijke prooien, langer dan de mier zelf en gewapend met hun eigen gifklauwen.
Om ze te vangen hebben de Stigmatomma twee wapens: lange, getande kaken, die zich als een val rond het lichaam van de duizendpoot sluiten en niet meer loslaten, en een goed ontwikkelde angel, waarmee ze hem verlammen. Daarna slepen ze hem naar het nest, waar de larven er rechtstreeks van eten.
Over het dieet van S. reclinatum in de natuur zijn geen gegevens gepubliceerd. Maar er is wel iets bekend wat heel belangrijk is voor het houden: de werksters van de reclinata-groep jagen niet alleen in hun eentje, maar roepen hun nestgenoten erbij als ze een grote prooi vinden.
Rekrutering met chemische voetafdrukken
De meeste Stigmatomma jagen alleen. De reclinata-groep is een uitzondering: in 1993 beschreef Ito bij deze groep een groepsrekrutering naar prooien. De verkenster die een prooi vindt, keert terug naar het nest en komt terug met een klein groepje nestgenoten dat haar volgt. Jaren later beschreven Ito zelf en Billen het als een «elegant rekruteringssysteem» om prooien binnen te halen.
Hoe markeren ze de weg? Met hun voeten. In 2002 beschreef het team van de Belgische bioloog Johan Billen, samen met Ito, twee nieuwe klieren in de tibia's van de poten van S. reclinatum, en in 2005 onderzocht het een klier in het pretarsus, het laatste segment van de poot: de voetafdrukklier. Zoals de titel van hun werk aangeeft, is het een klier die betrokken is bij het rekruteren van nestgenoten: tijdens het lopen laat de mier een chemische voetafdruk achter die de andere kunnen volgen. Een piepklein detail dat verklaart hoe een bijna blinde mier een jachtpartij organiseert in het donker van de bodem.
Een oude lijn van draculamieren
Meer dan een eeuw lang heette deze soort Amblyopone reclinata. De Oostenrijkse entomoloog Gustav Mayr beschreef haar in 1879 op basis van een werkster uit Java. In 2012 herzagen Masashi Yoshimura en Brian Fisher de onderfamilie op basis van de morfologie van de mannetjes en van de kaken van de werksters, en splitsten ze het oude geslacht Amblyopone in drieën: Amblyopone in strikte zin, Xymmer en Stigmatomma, dat laatste uit de synonymie teruggehaald. Daar kwam onze soort terecht, onder de naam Stigmatomma reclinatum.
De Amblyoponinae werden lange tijd beschouwd als een van de meest «primitieve» mieren, vanwege hun archaïsch ogende werksters en hun bijzondere biologie. Fylogenetische studies hebben dat beeld genuanceerd, maar bevestigen dat het een zeer oude lijn is: volgens de studie van Ward en Fisher uit 2016 is de onderfamilie waarschijnlijk in het Afrotropisch gebied ontstaan en daarna uitgezwermd naar het Indomalayisch gebied en de Nieuwe Wereld, met een snelle diversificatie in haar beginfase.
Van Zuidoost-Azië tot de West-Ghats
S. reclinatum is een soort uit Zuid- en Zuidoost-Azië. Ze is gemeld uit Indonesië (Java, haar typelocatie), de Filipijnen, Thailand, Maleisië en Singapore, en uit India, waar ze alleen bekend is uit de West-Ghats, de vochtige bergketen in het zuidwesten van het subcontinent.
Net als haar verwanten is het een verborgen levende mier van bodem en strooisel, die bijna nooit bovengronds te zien is; een andere amblyoponine uit dezelfde tuin in Bogor, Prionopelta kraepelini, werd nestelend in een dode, vochtige boomstronk gevonden. Daarom is er zo weinig over haar bekend. Haar klimaat is tropisch en vochtig, het hele jaar warm en zonder koude winter: in de omgeving van haar typelocatie veranderen de gemiddelde temperaturen nauwelijks van maand tot maand, en het is de regen die de seizoenen bepaalt. Voor het houden komt dat neer op twee ideeën: stabiele warmte en constante vochtigheid, en geen diapauze.
Grootte en morfologie
Archaïsch ogende mier, gemaakt om onder de grond te leven. Ze deelt de kenmerken die de werksters van haar onderfamilie bepalen:
- Ogen: heel klein, achter het midden van de kop geplaatst. Ze zien weinig; ze oriënteren zich vooral op geur en tast.
- Kaken: lang, smal en met tanden bezet, om langgerekte prooien zoals duizendpoten vast te houden. De vorm van de kaken is een van de kenmerken die Stigmatomma van haar verwanten onderscheiden.
- Clypeus: de voorrand draagt speciale tandvormige borstels, een kenmerk dat uniek is voor de Amblyoponinae.
- Taille: de petiolus is over de volle breedte met de rest van het achterlijf verbonden en er is geen postpetiolus, waardoor de typische wespentaille van mieren nauwelijks zichtbaar is.
- Angel: goed ontwikkeld en functioneel.
- Poten: met eigen klieren in de tibia's en in het pretarsus, die betrokken zijn bij het markeren van sporen.
- Gamergates: van buiten gelijk aan de andere werksters. Verwacht in je kolonie geen grotere «koningin» te zien: het verschil zit in de eierstokken en de spermatheca, niet in het uiterlijk.
Afmetingen bij benadering
- Werksters en gamergates: we hebben in wetenschappelijke bronnen geen gepubliceerde totale lengte gevonden.
- Koningin: niet bekend uit de onderzochte kolonies, die zich via gamergates voortplanten.
- Mannetje: in kolonies op Java zijn mannetjespoppen gevonden, zonder gepubliceerde afmetingen.
We geven liever geen cijfers die we niet kunnen onderbouwen. De afmetingen die in winkels rondgaan komen niet uit gepubliceerde studies, en bij Antomas geven we alleen wetenschappelijke afmetingen.
Houden in gevangenschap
Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd
Het is geen soort om mee te beginnen. Drie dingen maken haar veeleisend:
- De vochtigheid. Het is een mier van tropische bodems, en een nest dat uitdroogt is de ernstigste fout die je bij haar kunt maken.
- De voeding. Ze is een gespecialiseerde rover: ze eet niet alles, geeft de voorkeur aan levende, zachte prooien, en haar «natuurlijke» voer, duizendpoten, vind je niet in elke winkel.
- Het tempo. Haar kolonies zijn klein en groeien langzaam. Verwacht geen kolonie van honderden werksters binnen een paar maanden.
In ruil daarvoor is het een van de fascinerendste mieren die je kunt observeren: een echte draculamier, met gamergates in plaats van een koningin, groepsjachten en een sociaal leven dat maar heel weinig mensen met eigen ogen hebben gezien.
Aanbevolen parameters
- Nesttemperatuur: 24-27 °C, stabiel. Haar klimaat is tropisch en het hele jaar warm; een andere amblyoponine uit dezelfde tuin op Java werd in het laboratorium bij 24-28 °C gehouden.
- Foerageergebied: warme kamertemperatuur, zonder sterke warmte.
- Vochtigheid: hoog en constant. Het gips van het nest altijd vochtig; het mag nooit uitdrogen.
- Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
- Licht: het volstaat om het nestgedeelte donker te houden en het foerageergebied licht.
- Diapauze: geen (zie «Geen diapauze»).
Aanbevolen formicarium
Ze heeft een nest nodig dat het vocht vasthoudt en klein is, op maat van een kolonie van enkele tientallen werksters. Bij Antomas raden we de Qbik Wild-reeks van Anthouse aan, van gips, die het vocht stabiel vasthoudt. Om te beginnen de Qbik Wild One P 1C:
Als de kolonie groeit, kun je uitbreiden met de Qbik Wild Duo P 2C:
Breid niet te vroeg uit: in een te groot nest verspreidt de kolonie zich, is het moeilijker om het vocht op peil te houden en worden de overtollige kamers afvalhopen. Maak de opstelling zo compleet:
- Een klein foerageergebied, met een dun laagje vochtig substraat (kokosvezel of kleiachtige aarde) en wat strooisel of schors waaronder ze zich kunnen verstoppen. Ze jaagt graag onder dekking.
- Altijd water beschikbaar, in een buis met water en watten.
- Ontsnappingsbarrière bovenaan de wanden (zie «Ontsnappingen en hantering»).
- Milde warmte, als dat nodig is, aan één kant en met thermostaat, zonder het nest uit te drogen.
Vochtigheid: de gouden regel
Als er bij S. reclinatum één ding niet mag misgaan, dan is het de vochtigheid. Ze leeft in de bodem van vochtige tropische bossen, en zowel de werksters als het broed drogen snel uit. Het nest laten uitdrogen is een ernstige fout en kan de kolonie binnen enkele dagen fataal worden.
- Bevochtig het gips regelmatig, via het reservoir, zonder de kamers onder water te zetten.
- Controleer het nest vaak: als het gips van kleur verandert of lichter wordt, is het tijd om water toe te voegen.
- Zorg voor een gradiënt: een deel van het nest vochtiger en een ander iets minder, zodat ze zelf kunnen kiezen waar ze het broed leggen.
- Let op schimmel: hoge vochtigheid wel, maar zonder vergeten voerresten (zie «Voeding»).
Een kolonie zonder koloniestichting: gamergate en werksters
Bij Antomas verkopen we deze soort als kolonie met gamergate, met 15 of 25 werksters. Er is geen koningin en geen claustrale koloniestichting: de kolonie komt al gevormd aan, met haar voortplantende werkster, en groeit vanuit haar verder.
Hoe vermenigvuldigen de kolonies zich in de natuur? Bij soorten met gamergates zijn er geen gevleugelde koninginnen die er alleen op uittrekken om een kolonie te stichten. Gebruikelijk is volgens het overzichtsartikel van Peeters en Ito uit 2001 splitsing: een groep werksters met een of meer gamergates maakt zich los van de moederkolonie en vestigt zich in een nieuw nest. Het is een veilige strategie, want de nieuwe kolonie begint al met werksters die jagen en het broed verzorgen.
En een voordeel voor de houder: ze hangt niet af van één enkele koningin. In de reclinata-groep zijn tot 18 bevruchte werksters in één kolonie gevonden, en alle werksters behouden eierstokken en een spermatheca. Als de kolonie mannetjes en jonge werksters heeft, kan er in theorie een nieuwe gamergate ontstaan; in de praktijk zorg je voor je gamergate alsof ze een koningin is.
Geduld met de groei. De eileg is bescheiden en het broed ontwikkelt zich langzaam, vooral als er eiwit ontbreekt. De kolonies op Java hadden gemiddeld 89 werksters, dus verwacht geen enorme kolonies: met 50 of 100 werksters heb je al een grote kolonie van deze soort.
Aankomst en verhuizing
Laat de kolonie bij ontvangst rusten op een rustige, donkere plek, bij 24-26 °C, en controleer of de buis of het bakje vochtig blijft. Als het tijd is om haar naar het formicarium over te brengen, doen we dat bij Antomas door uit te schudden: we openen het bakje in het foerageergebied, naast de nestingang, en schudden de gamergate, de werksters en het broed er voorzichtig uit, waarbij we achterblijvers helpen met een zacht penseel.
- Bereid alles van tevoren voor: het nest opgebouwd en bevochtigd, en de barrière aangebracht.
- Werk boven een dienblad, zodat je geen enkele werkster kwijtraakt.
- Houd het nest donker: ze zoeken meteen de vochtige, donkere zone op om het broed naartoe te brengen.
Als je ze ooit naar een ander formicarium moet verhuizen, gebruik dan dezelfde methode.
Voeding
Levend, klein en gevarieerd eiwit. Ze is een gespecialiseerde rover, en eiwit is wat de kolonie laat groeien: de larven eten rechtstreeks van de prooi en bij draculamieren voedt de hemolymfe van die larven uiteindelijk ook de volwassen dieren. Bied aan:
- Kleine duizendpoten (steenkruipers of geofilomorfen) als je ze kunt krijgen: ze zijn de natuurlijke prooi binnen het geslacht.
- Zachte prooien: Thermobia domestica, perfect vanwege haar formaat; springstaarten; termieten; in stukjes gesneden of net verveld meelwormen; kleine krekels; net vervelde kakkerlakken.
Onder houders is het gebruikelijk dat deze mieren dode prooien weigeren of ze pas na een tijd accepteren; daarom raden we bij Antomas aan om levende prooien aan te bieden, of pas gedode en opengemaakte, en verschillende te proberen. Wissel het type prooi van week tot week af, zodat ze niet altijd hetzelfde eten. Leg de prooi dicht bij de nestingang of onder het strooisel in het foerageergebied, waar de jagers haar vinden.
Veel voeren, en schoonmaken. Bij Antomas zijn we daar duidelijk over: als je dagelijks onderhoud doet en de resten weghaalt, is het beter om te veel te voeren, omdat de kolonie begrijpt dat ze middelen heeft en sneller en talrijker groeit. Als je niet vaak kunt schoonmaken, kun je beter niet te veel voeren: in een zo vochtig nest beschimmelt overgebleven voer meteen. Haal de resten de volgende dag weg.
Suiker, alleen af en toe. Amblyoponinen geven geen vloeibaar voedsel van mond tot mond door en hebben nauwelijks belangstelling voor suikerhoudende vloeistoffen. Je kunt ze één keer per week een druppeltje Blue Sugar-nectar van Anthouse aanbieden op een stukje aluminiumfolie, nooit op watten, en het de volgende dag weghalen als ze het niet hebben aangeraakt. De basis van haar dieet is eiwit.
Water: altijd, in de buis met water en watten in het foerageergebied.
Geen diapauze
In haar verspreidingsgebied is er geen koude winter: de temperatuur is het hele jaar warm en stabiel. Daarom heeft ze geen diapauze nodig. Houd het hele jaar door de warmte en het voer aan. Het kan zijn dat er periodes zijn met minder broed of minder activiteit; het volstaat om prooien te blijven aanbieden en de temperatuur niet te verlagen. Koel haar nooit af zoals een Europese soort.
Gedrag in gevangenschap
Onopvallend. Het is een ondergronds levende mier: ze brengt veel tijd door in het nest en gaat vooral op jacht als er een prooi is. Je ziet meer activiteit in het foerageergebied kort nadat je voer hebt gegeven.
Groepsjachten. Let op wat er gebeurt als een verkenster een grote prooi vindt: ze keert terug naar het nest en komt terug met meerdere nestgenoten. Dat is de groepsrekrutering die in de reclinata-groep is beschreven, en het is een van de interessantste momenten bij het houden van deze soort.
Observeren zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en ervan te leren. Het volstaat om het nest donker te houden en het foerageergebied licht, en ze voorzichtig te observeren, door zo weinig mogelijk in te grijpen. Met wat geluk zie je door het glas hoe de werksters de larven verzorgen.
Alarmsignalen:
- Lichter geworden gips of werksters die zich ophopen bij de waterbuis: te weinig vocht.
- Broed dat niet vordert of verdwijnt: te weinig eiwit of de prooi is niet geschikt; probeer andere.
- Schimmel in de kamers: vergeten voerresten.
- Dode werksters zonder duidelijke oorzaak: controleer de vochtigheid en de temperatuur.
Ontsnappingen en hantering
Onder houders wordt aangenomen dat deze mieren slecht over gladde oppervlakken klimmen, maar vertrouw daar niet blind op: breng altijd een barrière van paraffineolie aan, dun en ononderbroken, bovenaan de wanden van het foerageergebied, en vernieuw die als er stof op komt. Controleer deksels, aansluitingen en slangen, en laat niets liggen wat als brug kan dienen.
Ze hebben een angel. Het is een kleine mier en haar steek is niet zorgwekkend, maar je kunt hem beter vermijden. Hanteer ze altijd met entomologisch gereedschap, zoals een zacht penseel of een zacht pincet, nooit met je handen, en wees extra voorzichtig met de gamergate, die je van buiten niet van de andere werksters kunt onderscheiden. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.
Wat je niet moet doen
- Het nest of de waterbuis laten uitdrogen: dat is de ernstigste fout.
- Een droog nest gebruiken, of een nest dat te groot is voor de omvang van de kolonie.
- Ze altijd dezelfde prooi geven, of alleen dode prooien als ze die niet accepteren.
- Voerresten laten liggen in een zo vochtig nest.
- Suikerhoudende vloeistoffen op watten aanbieden.
- Ze een diapauze geven of de temperatuur in de winter verlagen.
- Ze met je handen hanteren of de gamergate uit het oog verliezen bij het verhuizen.
- Verschillende kolonies samenvoegen.
Wetenschappelijke bronnen
Deze verzorgingsgids is opgesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over Stigmatomma reclinatum, de reclinata-groep, haar geslacht en haar onderfamilie, en de ervaring van Antomas en andere houders. Belangrijkste referenties:
- Ito, F. (1991). Preliminary report on queenless reproduction in a primitive ponerine ant Amblyopone sp. (reclinata group) in West Java, Indonesia. Psyche 98: 319–322. doi:10.1155/1991/81216
- Ito, F. (1993). Social organization in a primitive ponerine ant: queenless reproduction, dominance hierarchy and functional polygyny in Amblyopone sp. (reclinata group). Journal of Natural History 27: 1315–1324. doi:10.1080/00222939300770751
- Ito, F. (1993). Observation of group recruitment to prey in a primitive ponerine ant, Amblyopone sp. (reclinata group). Insectes Sociaux 40: 163–167. doi:10.1007/BF01240704
- Billen, J., Tijskens, M. & Ito, F. (2002). Novel exocrine glands in the legs of the ponerine ant Amblyopone reclinata. Netherlands Journal of Zoology 52: 69–75. doi:10.1163/156854202760405195
- Billen, J., Thijs, B., Ito, F. & Gobin, B. (2005). The pretarsal footprint gland of the ant Amblyopone reclinata and its role in nestmate recruitment. Arthropod Structure & Development 34: 111–116. doi:10.1016/j.asd.2004.11.003
- Masuko, K. (1986). Larval hemolymph feeding: a nondestructive parental cannibalism in the primitive ant Amblyopone silvestrii. Behavioral Ecology and Sociobiology 19: 249–255. doi:10.1007/BF00300639
- Masuko, K. (1989). Larval hemolymph feeding in the ant Leptanilla japonica by use of a specialized duct organ, the «larval hemolymph tap». Behavioral Ecology and Sociobiology 24: 127–132. doi:10.1007/BF00299644
- Masuko, K. (2003). Analysis of brood development in the ant Amblyopone silvestrii, with special reference to colony bionomics. Entomological Science 6: 237–245. doi:10.1046/j.1343-8786.2003.00028.x
- Peeters, C. & Crewe, R. (1984). Insemination controls the reproductive division of labour in a ponerine ant. Naturwissenschaften 71: 50–51. doi:10.1007/BF00365989
- Peeters, C. & Ito, F. (2001). Colony dispersal and the evolution of queen morphology in social Hymenoptera. Annual Review of Entomology 46: 601–630. doi:10.1146/annurev.ento.46.1.601
- Yoshimura, M. & Fisher, B. L. (2012). A revision of male ants of the Malagasy Amblyoponinae with resurrections of the genera Stigmatomma and Xymmer. PLoS ONE 7: e33325. doi:10.1371/journal.pone.0033325
- Saux, C., Fisher, B. L. & Spicer, G. S. (2004). Dracula ant phylogeny as inferred by nuclear 28S rDNA sequences and implications for ant systematics (Hymenoptera: Formicidae: Amblyoponinae). Molecular Phylogenetics and Evolution 33: 457–468. doi:10.1016/j.ympev.2004.06.017
- Ward, P. S. & Fisher, B. L. (2016). Tales of dracula ants: the evolutionary history of the ant subfamily Amblyoponinae. Systematic Entomology 41: 683–693. doi:10.1111/syen.12186
- Moeilijkheidsgraad
- Ervaren

