Zophobas morio – zofobas: larwa – prawdziwe zdjęcie Antomas
Zophobas morio – zofobas: larwa – prawdziwe zdjęcie Antomas

Zophobas morio – zofobas

Obecnie brak na stanie
2,99 €
Brutto

Olbrzym wśród czarnuchowatych. Zophobas morio, czyli zofobas, to larwa tropikalnego chrząszcza: znacznie więcej ofiary niż mącznik, bogata w tłuszcz i białko, idealna dla dużych kolonii i drapieżnych gatunków. Larwa z sekretem: dopóki żyje w grupie, nie przeobraża się, więc pojemnik wytrzymuje tygodnie, nie zapełniając się chrząszczami. Ale żadnej lodówki: chłód ją zabija. Dla Twoich mrówek zawsze martwa i otwarta, bo żywa gryzie. A jeśli zużywasz ich dużo, rozmnożysz je, izolując larwy, żeby się przepoczwarczyły. Format: Rozmiar S. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Zastosowanie: żywy pokarm dla mrówek i innych owadożerców

Co to jest: larwa tropikalnego chrząszcza Zophobas morio, czyli zofobas; sprzedawana w rozmiarze S. Jak je przechowywać: nigdy w lodówce (w przeciwieństwie do mącznika chłód je zabija); w umiarkowanej temperaturze pokojowej, w ich otrębach, z kawałkiem marchwi lub ziemniaka. Dopóki są razem w pojemniku, prawie nigdy nie przepoczwarczają się. Jak je podawać: zawsze martwe i otwarte: żywa larwa mocno gryzie. Czy można je hodować? Tak, w temperaturze 25-28 °C, z jednym trikiem: larwa przepoczwarcza się tylko wtedy, gdy zostaje sama.

Zophobas morio (Fabricius, 1776) to chrząszcz z rodziny Tenebrionidae, pochodzący z tropikalnych obszarów Ameryki Środkowej i Południowej, gdzie żyje w guanie nietoperzy i w rozkładającej się ściółce liściowej. Dziś hoduje się go na całym świecie jako żywy pokarm. Uwaga co do nazw: współczesna literatura taksonomiczna uznaje go za synonim Zophobas atratus (Fabricius, 1775), który jest nazwą ważną (Bousquet i współpracownicy, 2018), ale w handlu i w dużej części badań stosowanych nadal nazywa się go Z. morio i tak też nazywamy go w tym poradniku.

To, co sprzedajemy jako zofobasa, to jego larwa. Podobnie jak mącznik (Tenebrio molitor) z tej samej rodziny, nie jest to robak, lecz larwa owada, z twardą głową, żuwaczkami i trzema parami odnóży. Jest jednak sporo większa, bardziej ruchliwa i obchodzi się z nią inaczej: nie trafia do lodówki, gryzie, a żeby ją rozmnożyć, trzeba ją oddzielić od towarzyszek. Wszystko to wyjaśniamy poniżej.

Dlaczego to dobry pokarm dla mrówek

Dużo ofiary w jednej larwie

Larwa ostatniego stadium osiąga około 55 mm (Rumbos i Athanassiou, 2021). Dla średniej lub dużej kolonii to pełny posiłek w jednym kawałku: znacznie więcej mięsa na jedną ofiarę niż w przypadku mącznika i mniej kutykuli do usuwania potem. W rozmiarze S to młode larwy, łatwiejsze w obsłudze, które wciąż są hojną ofiarą.

Energia dla rosnących kolonii

To bardzo tłusta ofiara. Według Finkego (2002) larwa handlowa zawiera około 58% wody, 20% białka surowego i 18% tłuszczu w świeżej masie. Przegląd Rumbosa i Athanassiou (2021) podaje w suchej masie od 35 do 44% tłuszczu i 4-6% chityny. Jest bogata w aminokwasy egzogenne, a jej słabym punktem jest metionina. Kolonie z dużą ilością czerwiu, które potrzebują jednocześnie energii i białka, świetnie ją wykorzystują.

LarwaWodaBiałko surowe*Tłuszcz surowy*Maksymalna długość
Zophobas morio (zofobas)≈ 58%≈ 20%≈ 18%≈ 55 mm
Tenebrio molitor (mącznik)≈ 62%≈ 19%≈ 13%≈ 30 mm

* W świeżej masie, wartości zaokrąglone według Finkego (2002). Długość: Rumbos i Athanassiou (2021) oraz ogólna literatura o Tenebrio.

Uboga w wapń: zawsze w urozmaiconej diecie

Jak prawie wszystkie owady karmowe ma bardzo mało wapnia w stosunku do fosforu: przegląd Rumbosa i Athanassiou (2021) podaje od 32 do 71 mg wapnia na 100 g suchej masy wobec około 560 mg fosforu. Pokarm podawany w hodowli nieco zmienia te wartości (Latney i współpracownicy, 2017), ale nie czyni z niej pełnowartościowej ofiary. Dlatego w Antomas zalecamy przeplatać ją z tygodnia na tydzień z innymi ofiarami: Thermobia domestica (mała i miękka, najlepsza dla kolonii w fazie zakładania), mącznikiem albo świerszczem.

Spiżarnia, która się nie przeobraża

Zofobas ma bardzo przydatną cechę: dopóki żyje w grupie, prawie nigdy się nie przepoczwarcza. Stały kontakt z innymi larwami blokuje przeobrażenie (Tschinkel i Willson, 1971). Dobrze utrzymany pojemnik wytrzymuje tygodnie, nie zapełniając się poczwarkami i chrząszczami, nawet w temperaturze pokojowej.

Biologia

Jeśli nie jest sama, nie przeobraża się

W 1971 roku Tschinkel i Willson zauważyli, że larwy Z. morio hodowane w grupie nie dochodziły do stadium poczwarki: liniały raz za razem i w końcu umierały jako olbrzymie larwy. Te, które izolowano, przepoczwarczały się natomiast bez problemu. Bodźcem nie był zapach, dźwięk ani światło, lecz kontakt fizyczny między larwami (Tschinkel i Willson, 1971). Quennedey i współpracownicy (1995) potwierdzili, że larwy w grupie przechodzą dodatkowe linienia i że analog hormonu juwenilnego wywołuje ten sam efekt. W naturze ma to prawdopodobnie sens: poczwarka jest nieruchoma i bezbronna, a przeobrażanie się w otoczeniu głodnych larw jest ryzykowne.

Od 11 do 18 linień

Liczba stadiów larwalnych bardzo się waha. U izolowanych larw przepoczwarczenie następuje po 11-18 stadiach, najczęściej po 16. lub 17. (Quennedey i współpracownicy, 1995; Kim i współpracownicy, 2015). W badaniu Kima i współpracowników (2015) z jaj w temperaturze 25 °C wylęgały się larwy po około 8-9 dniach i tylko pierwsze stadium miało stały czas trwania; pozostałe zależały od pokarmu i od osobnika. Samica może złożyć setki jaj w ciągu życia, które w niewoli trwa kilka miesięcy (Rumbos i Athanassiou, 2021).

Poczwarki, które szczypią

Larwy zjadają poczwarki, jeśli tylko mogą, a kanibalizm mocno rośnie, gdy brakuje im wody (Ichikawa i Kurauchi, 2009). Poczwarka się broni: między segmentami odwłoka ma «pułapki» (gin traps), które w ciągu dziesiątej części sekundy zamykają się jak szczypce, gdy coś ich dotknie, a przy silniejszym bodźcu gwałtownie obraca odwłok. W doświadczeniach prawie żadna nienaruszona poczwarka Zophobas nie została zjedzona; sparaliżowane tak (Ichikawa i Kurauchi, 2009). Uszczypnięcie służy przede wszystkim temu, by sprawić napastnikowi nieprzyjemny bodziec, a nie by go zranić (Ichikawa i współpracownicy, 2012).

Je styropian, i to szybciej niż mącznik

Larwy przegryzają i trawią polistyren ekspandowany (styropian). W jednym z badań zjadały go mniej więcej cztery razy szybciej niż Tenebrio molitor i częściowo rozkładały aż do CO2 (Yang i współpracownicy, 2020). Ich flora jelitowa zmienia się, gdy jedzą polistyren, i zawiera geny, które mogą brać udział w tym rozkładzie (Sun i współpracownicy, 2022). Wniosek praktyczny: żadnych pudełek ze styropianu do przechowywania ani hodowli.

Wielkość i morfologia

Larwa jest walcowata i wydłużona, od żółtej do jasnobrązowej, z ciemniejszą głową, końcem odwłoka i brzegami segmentów. Ma zesklerotyzowaną głowę z silnymi żuwaczkami, trzy pary odnóży tułowiowych i twardą, błyszczącą kutykulę. Po każdym linieniu wychodzi biała i miękka, a w ciągu kilku godzin ciemnieje. Przed przeobrażeniem izolowana larwa nieruchomieje i wygina się w kształt litery «C» (przedpoczwarka). Poczwarka jest biała lub kremowa, z przylegającymi do ciała przydatkami i «pułapkami» po bokach odwłoka. Dorosły osobnik to czarny chrząszcz, wyraźnie większy od chrząszcza mącznika, z prążkowanymi pokrywami.

Przybliżone wymiary i cykl

  • Jajo: około 1,7 × 0,7 mm; wylęg po około 8-9 dniach w 25 °C
  • Larwa ostatniego stadium: do około 55 mm (rozmiar S w sklepie to młode larwy)
  • Stadia larwalne: 11-18, najczęściej 16-17
  • Przedpoczwarka: około 6 dni po odizolowaniu larwy, w 25 °C
  • Poczwarka: około 13-15 dni w 25 °C, w cieplejszych warunkach nieco krócej
  • Dorosły chrząszcz: żyje do około 6 miesięcy

Źródła: Quennedey i współpracownicy (1995), Kim i współpracownicy (2015) oraz przegląd Rumbosa i Athanassiou (2021). Wymiary zależą od diety i temperatury.

Jak przechowywać je w domu przez kilka dni lub tygodni

Tu leży wielka różnica w porównaniu z mącznikiem. Z. morio to gatunek tropikalny i nie znosi lodówki: w chłodzie larwy przestają się ruszać i w ciągu kilku dni zaczynają padać. Takie jest doświadczenie hodowców i nasze; nie ma opublikowanych badań z danymi o przeżywalności w chłodzie, a informacje krążące w internecie są sprzeczne.

  • W umiarkowanej temperaturze pokojowej, mniej więcej 20-25 °C, z dala od bezpośredniego słońca i kaloryferów. Zimą, w zimnym pomieszczeniu, stają się ospałe i mało jedzą.
  • W ich otrębach, w pojemniku albo w szerokim pudełku z gładkiego plastiku z wentylowaną pokrywką, bez nadmiernego zagęszczenia.
  • Woda z pokarmu: kawałek marchwi, ziemniaka lub jabłka na otrębach, który wymieniasz co 2-3 dni, zanim spleśnieje. Bez wody kanibalizm rośnie (Ichikawa i Kurauchi, 2009).
  • Razem się nie przeobrażają: dopóki są w grupie, prawie nigdy się nie przepoczwarczą. Jeśli chcesz, żeby zmieniły się w chrząszcze, rozdziel je (patrz niżej).
  • Usuwaj martwe: martwa larwa czernieje i cuchnie. Wyjmij ją od razu.

Jak je hodować

Hodowla wymaga więcej pracy niż w przypadku mącznika, bo larwy trzeba izolować, żeby się przeobraziły, ale jest prosta. Poniższe wskazówki podsumowują przegląd Rumbosa i Athanassiou (2021) oraz zwykłą praktykę hodowców.

  • Pojemnik: pudełka z gładkiego plastiku, niskie i szerokie, z pokrywką wentylowaną siatką. Żadnego styropianu.
  • Podłoże i pokarm: kilka centymetrów otrąb pszennych z płatkami owsianymi lub innymi zbożami i odrobiną drożdży piwnych. To jednocześnie podłoże i pokarm.
  • Woda: marchew, ziemniak lub skórki owoców na podłożu, w ilości, którą zjedzą w dzień lub dwa. Nigdy wolnej wody.
  • Temperatura i wilgotność: 25-28 °C i 60-70% wilgotności względnej (Rumbos i Athanassiou, 2021). Nie przekraczaj około 30 °C: przy większym cieple rośnie śmiertelność.
  • Przepoczwarczenie w izolacji: wybierz największe larwy i umieść każdą osobno w małym pojemniku (plastikowy kieliszek do wódki, foremka do lodu, pojemnik po kliszy fotograficznej) ze szczyptą podłoża i bez pokarmu, przykrytym i wentylowanym. Po kilku dniach larwa wygina się w «C»; około 6 dni po odizolowaniu staje się przedpoczwarką, a tydzień później poczwarką (Rumbos i Athanassiou, 2021). Sprawdzaj je codziennie; martwe od razu wyrzucaj.
  • Poczwarki: zostaw je w osobnych pojemnikach, aż wylęgnie się chrząszcz, mniej więcej dwa tygodnie w 25 °C. Wychodzi biały lub jasnobrązowy i w ciągu kilku dni ciemnieje.
  • Dorosłe chrząszcze i składanie jaj: umieść je razem w pudełku z podłożem, warzywami i kryjówkami (wytłaczanki po jajkach lub kora). Samice składają jaja w podłożu. Dorosłe chrząszcze zjadają jaja i małe larwy: co 1-2 tygodnie przenoś je do nowego pudełka, a stare zostaw, żeby wylęgły się larwy, wszystkie w tym samym wieku.
  • Zbiór: sito oddziela larwy od otrąb i pyłu z odchodów. Wymień podłoże, gdy prawie całe zamieni się w pył.

Jak podawać je mrówkom

Żywa larwa zofobasa ma silne żuwaczki i gryzie: może zranić królową lub robotnice, zwłaszcza w małych koloniach, a do tego jest silna, wije się i zakopuje. Dlatego w Antomas nigdy nie podajemy jej żywej: zawsze martwą i otwartą.

  • Jak ją zabić: zmiażdż jej głowę pęsetą albo odetnij ją tuż przed podaniem. Możesz też zamrozić ją na dobę i rozmrozić przed podaniem. Uwaga: larwa z uszkodzonym ciałem może jeszcze przez chwilę się ruszać i gryźć; upewnij się, że głowa jest zniszczona.
  • Otwarta lub pocięta: kutykula jest twarda. Przecięta na pół albo nacięta wzdłuż, od razu daje mrówkom dostęp do wnętrza.
  • Kolonie w fazie zakładania i kolonie z kilkoma robotnicami: to nie jest ofiara dla nich. Jeśli jej używasz, to kilkumilimetrowy kawałek świeżo wylinkowanej larwy (białej i miękkiej). Dla nich lepsza jest Thermobia domestica albo kawałek mącznika.
  • Średnie kolonie (50-200 robotnic): pół larwy lub jedna otwarta larwa na karmienie albo pocięta poczwarka.
  • Duże kolonie i duże gatunki: kilka otwartych larw lub całe poczwarki. Duże drapieżniki, takie jak mrówka buldog Myrmecia gulosa czy Diacamma scalpratum, oraz bardzo liczne kolonie, takie jak MegaImperium Iridomyrmex purpureus, bez problemu rozbierają zofobasa na części.
  • Poczwarki: miękkie, bez ruszających się odnóży i łatwe do przenoszenia. Jeśli hodujesz, to najlepsza część hodowli dla mrówek. Je też zabij przed podaniem.
  • Nasycenie przewodu pokarmowego: dzień wcześniej daj im marchew lub świeże warzywa. Dobrze odżywiona larwa to lepszy pokarm.
  • Usuwaj resztki: pustą kutykulę i niezjedzone kawałki w ciągu 24-48 godzin, żeby uniknąć pleśni i roztoczy.

I nie żałuj pokarmu: przy codziennej obsłudze i usuwaniu resztek lepiej przekarmiać, bo kolonia rozumie, że ma zasoby, i szybciej rośnie. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie przesadzać. Wykorzystaj każde karmienie, żeby przyjrzeć się kolonii: ile jedzą, jak wygląda czerw i czy coś zostaje niezebrane.

Ucieczki, higiena i bezpieczeństwo

  • Ucieczki: larwy nie wspinają się po gładkim plastiku ani po szkle, ale po kartonie i drewnie już tak, a styropian przegryzają na wylot. Zawsze przykrywaj pudełko z dorosłymi chrząszczami.
  • Ugryzienia: duża larwa może uszczypnąć Cię w palec. To nic groźnego, ale przenoś je pęsetą.
  • Alergie: opisano ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksję, po zjedzeniu lub wdychaniu pyłu z Tenebrio molitor i Zophobas morio (Freye i współpracownicy, 1996). Jeśli masz alergię na roztocza, owoce morza lub inne owady, używaj rękawiczek, nie wzbijaj pyłu z otrąb i myj ręce.
  • Roztocza i pleśń: pojawiają się przy nadmiarze wilgoci i gnijących warzywach. Usuwaj resztki i wymieniaj stare podłoże.
  • Zapach: dobrze utrzymana hodowla prawie nie pachnie; jeśli brzydko pachnie, są w niej martwe larwy albo jest za wilgotno.
  • Szkodnik w domu? To nie jest szkodnik domowy: w magazynach notowano go tylko sporadycznie w mące (Rumbos i Athanassiou, 2021), a do rozwoju potrzebuje ciepła.

Czego nie robić

  • Trzymać je w lodówce jak mączniki: chłód je zabija.
  • Podawać żywe larwy kolonii, a już zwłaszcza samotnej królowej lub kolonii w fazie zakładania: gryzą.
  • Podawać je jako jedyne źródło białka: mają mało wapnia i dużo tłuszczu. Zmieniaj ofiary.
  • Czekać, aż przeobrażą się w pojemniku: w grupie się nie przepoczwarczają. Żeby je rozmnożyć, izoluj je.
  • Zostawiać je na kilka dni bez warzyw: rośnie kanibalizm i śmiertelność.
  • Używać pudełek z polistyrenu ekspandowanego (styropianu): zjadają go.
  • Zostawiać kutykule i resztki na arenie dłużej niż przez dwa dni.
  • Wypuszczać larwy lub dorosłe osobniki na zewnątrz.

Źródła naukowe

Ten poradnik opiera się na literaturze naukowej dotyczącej Zophobas morio (Z. atratus) oraz na doświadczeniu Antomas i innych hodowców. Najważniejsze źródła:

  1. Rumbos, C. I. & Athanassiou, C. G. (2021). The superworm, Zophobas morio (Coleoptera: Tenebrionidae): a «sleeping giant» in nutrient sources. Journal of Insect Science 21(2): 13. doi:10.1093/jisesa/ieab014
  2. Bousquet, Y., Thomas, D. B., Bouchard, P., Smith, A. D. et al. (2018). Catalogue of Tenebrionidae (Coleoptera) of North America. ZooKeys 728: 1–455. doi:10.3897/zookeys.728.20602
  3. Tschinkel, W. R. & Willson, C. D. (1971). Inhibition of pupation due to crowding in some tenebrionid beetles. Journal of Experimental Zoology 176: 137–145. doi:10.1002/jez.1401760203
  4. Quennedey, A., Aribi, N., Everaerts, C. & Delbecque, J.-P. (1995). Postembryonic development of Zophobas atratus Fab. (Coleoptera: Tenebrionidae) under crowded or isolated conditions and effects of juvenile hormone analogue applications. Journal of Insect Physiology 41: 143–152. doi:10.1016/0022-1910(94)00091-T
  5. Kim, S. Y., Kim, H. G., Song, S. H. & Kim, N. J. (2015). Developmental characteristics of Zophobas atratus (Coleoptera: Tenebrionidae) larvae in different instars. International Journal of Industrial Entomology 30: 45–49. doi:10.7852/ijie.2015.30.2.45
  6. Finke, M. D. (2002). Complete nutrient composition of commercially raised invertebrates used as food for insectivores. Zoo Biology 21: 269–285. doi:10.1002/zoo.10031
  7. Latney, L. V., Toddes, B. D., Wyre, N. R., Brown, D. C. et al. (2017). Effects of various diets on the calcium and phosphorus composition of mealworms (Tenebrio molitor larvae) and superworms (Zophobas morio larvae). American Journal of Veterinary Research 78: 178–185. doi:10.2460/ajvr.78.2.178
  8. Ichikawa, T. & Kurauchi, T. (2009). Larval cannibalism and pupal defense against cannibalism in two species of tenebrionid beetles. Zoological Science 26: 525–529. doi:10.2108/zsj.26.525
  9. Ichikawa, T., Nakamura, T. & Yamawaki, Y. (2012). Defensive abdominal rotation patterns of tenebrionid beetle, Zophobas atratus, pupae. Journal of Insect Science 12: 133. doi:10.1673/031.012.13301
  10. Yang, Y., Wang, J. & Xia, M. (2020). Biodegradation and mineralization of polystyrene by plastic-eating superworms Zophobas atratus. Science of the Total Environment 708: 135233. doi:10.1016/j.scitotenv.2019.135233
  11. Sun, J., Prabhu, A., Aroney, S. T. N. & Rinke, C. (2022). Insights into plastic biodegradation: community composition and functional capabilities of the superworm (Zophobas morio) microbiome in styrofoam feeding trials. Microbial Genomics 8: mgen000842. doi:10.1099/mgen.0.000842
  12. Freye, H. B., Esch, R. E., Litwin, C. M. & Sorkin, L. (1996). Anaphylaxis to the ingestion and inhalation of Tenebrio molitor (mealworm) and Zophobas morio (superworm). Allergy and Asthma Proceedings 17: 215–219. doi:10.2500/108854196778996903
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: