Kolonia Neoponera villosa przy karmniku – prawdziwe zdjęcie Antomas
Kolonia Neoponera villosa przy karmniku – prawdziwe zdjęcie Antomas

Neoponera villosa – MegaImperium

Ostatnie sztuki w magazynie
599,99 €
Brutto

MEGAIMPERIUM — Neoponera villosaWiek: 3 lataZałożenie: 2023Populacja: +300 robotnicTrzy lata patrolowania, polowań i poszerzania granic ukształtowały to MegaImperium. Ponad 300 mrówek Neoponera villosa tworzy solidną i terytorialną kolonię, z silnymi robotnicami, które przemierzają swoje terytorium jak prawdziwe łowczynie.

Kolonia

 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

To w pełni rozwinięta kolonia z naszej własnej hodowli: założona w 2023 roku, ma około 3 lat i przyjeżdża ze swoją królową i 300-500 robotnicami. Dla tych, którzy chcą pominąć etap zakładania kolonii i zacząć od razu z armią łowczyń w pełnym marszu. Dostępność ograniczona.

Wielka ponerina z tropikalnej Ameryki, czarna, pokryta złotym owłosieniem, szybka, świetnie się wspinająca i wyposażona w żądło, w kolonii takiej wielkości, jaką w naturze osiągają tylko największe. Od pierwszego dnia potrzebuje formikarium Qbik Wild Duo P 2C lub podobnego, z jedną komorą wilgotną i resztą bardziej suchą, 24-28 °C, dużo urozmaiconego białka i nektaru w poidełku, wody zawsze w probówce i częstego sprzątania. Bez zimowania (diapauzy). Przy setkach wspinających się robotnic: bariera z PTFE (Fluon), dobrze dopasowana pokrywa i przeprowadzka przez przesypanie nad tacą.

To MegaImperium to dorosła kolonia Neoponera villosa (Fabricius, 1804), jednej z wielkich drapieżnych ponerin Neotropiku. Gatunek żyje od południowego Teksasu i północnego Meksyku po północną Argentynę i południową Brazylię, a jego robotnice, mierzące 12-13 mm, czarne i pokryte złotym meszkiem, od którego gatunek wziął nazwę, polują w pojedynkę, wspinają się wszędzie i mają sprawne żądło. Ale wyjątkowym czyni ten produkt nie gatunek, tylko skala: trzysta robotnic lub więcej wokół jednej królowej, kolonia, która ma już za sobą zakładanie, powolny pierwszy rok i etap probówki.

W takiej kolonii to, czego przy zakładaniu można się tylko domyślać, widać tu naraz i o każdej porze: patrole przemierzające każdą gałąź areny, kilka polowań jednocześnie, robotnice wracające z nektarem, stosy jedwabnych kokonów w komorze wilgotnej. W zamian wymaga więcej niż młoda kolonia: więcej miejsca, więcej jedzenia, więcej sprzątania i bezbłędnego zabezpieczenia przed ucieczkami. W tym poradniku skupiamy się właśnie na tym, na tym, co oznacza trzymanie w domu dużej kolonii N. villosa, oraz na biologii, którą lepiej rozumie się wtedy, gdy osobników są setki.

Jeśli wolisz zacząć od początku, od królowej z pierwszym czerwiem, i patrzeć, jak kolonia rośnie od zera, pełny poradnik hodowli tego gatunku znajdziesz na stronie Neoponera villosa, z półklaustralnym zakładaniem kolonii wyjaśnionym krok po kroku.

Biologia

Kolonia na górnej granicy tego, co znamy

Ile robotnic ma dzika kolonia tego gatunku? Najlepsze opublikowane dane pochodzą z półwyspu Jukatan, gdzie gatunek gniazduje w bromeliach zbiornikowych. W próbie 82 kolonii zebranych z wnętrza Aechmea bracteata średnia wynosiła około 98 robotnic, a kolonie liczyły od zaledwie 3 do 322 osobników (dane zebrane przez Rochę i współpracowników w 2020 roku). Innymi słowy: w terenie normą są kolonie liczące około stu osobników, a te, które mają ponad 300, to wyjątek.

To MegaImperium, z 300-500 robotnicami, plasuje się na tym górnym krańcu albo nawet go przekracza. Nie ma w tym nic dziwnego: w niewoli, przy obfitym pożywieniu przez cały rok, bez drapieżników, bez rywali o gniazdo i bez huraganów przewracających bromelię, kolonia może urosnąć bardziej niż w naturze. Warto jednak o tym pamiętać, bo wyjaśnia to niemal wszystko, co dalej: masz przed sobą kolonię, która osiągnęła już wielkość rzadko spotykaną u jej gatunku, i jej formikarium musi temu sprostać.

Zanim pójdziemy dalej, krótka uwaga o nazwach. Przez dużą część XX wieku gatunek ten nazywał się Pachycondyla villosa i tak występuje w większości klasycznych prac. W 2014 roku nowa klasyfikacja podrodziny Ponerinae autorstwa Schmidta i Shattucka przywróciła rodzaj Neoponera dla grupy dużych, często nadrzewnych neotropikalnych ponerin. Ponadto N. villosa należy do kompleksu gatunków N. foetida, a w 2002 roku Lucas i jego zespół wykazali, że „P. villosa” z plantacji kakaowca na południu stanu Bahia (Brazylia) to w rzeczywistości trzy odrębne taksony. Część prac, które cytujemy niżej, dotyczy tych gatunków siostrzanych, i zaznaczamy to wtedy, gdy tak jest.

Wielkość domu ma znaczenie

N. villosa gniazduje oportunistycznie w różnych zagłębieniach: w pustych pniach, gałęziach, opadłym drewnie i epifitach, zarówno w lasach wilgotnych, jak i suchych. W niskim, zalewowym lesie rezerwatu Sian Ka'an na Jukatanie Dejean, Olmsted i Snelling opisali w 1995 roku, jak niemal zawsze zajmuje serce bromelii Ae. bracteata, między nasadami jej liści. Dalej na północ, gdzie tej rośliny brakuje, zasiedla dziuple drzew takich jak Bursera simaruba, Lysiloma latisiliquum czy Leucaena leucocephala.

Dla właściciela dużej kolonii ciekawe jest to, jak wybiera. W eksperymentach Rochy i współpracowników (2020), w których robotnice miały do wyboru dwie rośliny Ae. bracteata, niemal zawsze wybierały dużą, 80-centymetrową, a nie małą, 25-centymetrową. Większa bromelia daje więcej komór między liśćmi, więcej schronienia i więcej miejsca na czerw. Ta preferencja przestrzeni pojawiała się nawet u robotnic z kolonii żyjących na drzewach, które nigdy nie widziały tej rośliny, co wskazuje na częściowo wrodzony pociąg. A w 1990 roku Alain Dejean wykazał, że to, co robotnica poznaje jako larwa i w pierwszych dniach dorosłego życia, wpływa na miejsce, które wybierze później na gniazdo.

W przełożeniu na terrarium: kolonia licząca setki robotnic, która wyrosła w sztucznych gniazdach, uznaje je za swój dom, ale potrzebuje gniazda na swoją miarę. Gniazdo za małe dla jej liczebności zmusza ją do tłoczenia się na zewnątrz, na arenie; za duże zostawia puste komory, które kończą jako śmietniki. Zasada jest ta sama, której one przestrzegają w terenie: tyle miejsca, ile potrzebuje obecna kolonia, z zapasem na wzrost.

Przeprowadzka po jednej

Na Jukatanie huragany i susze przewracają bromelie i zmuszają kolonie do szukania nowego domu, a do tego muszą o niego rywalizować z mrówką Dolichoderus bispinosus i termitami Nasutitermes. Jak przeprowadza się kolonia N. villosa? Nie w wielkiej kolumnie wyznaczonej feromonami, jak tyle innych mrówek, lecz w tandemie: zwiadowczyni, która zna już nowe schronienie, wraca, wykonuje szybkie, pionowe potrząśnięcie ciałem, a towarzyszka naśladuje ją i idzie tuż za nią, dotykając jej czułkami. Czasem przewodniczka ciągnie żuwaczkami za nogi tę, która zostaje w tyle. Według Rochy i jego zespołu u tego gatunku tandem służy do przeprowadzki, a nie do wychodzenia na polowanie.

Pomyśl, co oznacza taki system przy 300 czy 400 robotnicach, do tego królowej i całym czerwiu: setki kursów tam i z powrotem, po dwie naraz. W dzikiej kolonii liczącej sto osobników da się to ogarnąć; w dużej kolonii spontaniczna przeprowadzka może trwać całe dni i zostawić ją bez ochrony. Dlatego w Antomas nie czekamy, aż przeprowadzą się same: przenosimy je do nowego gniazda przez przesypanie, w jednej operacji (wyjaśniamy to w części „Przyjazd i przeprowadzka dużej kolonii przez przesypanie”). A jeśli pewnego dnia zobaczysz pary robotnic idące tuż jedna za drugą, będziesz wiedzieć, że jakaś zwiadowczyni pokazuje drogę innej.

Setki łowczyń, które się uczą

Jak niemal wszystkie poneriny, N. villosa nie poluje w grupie ani nie stosuje masowej rekrutacji: każda robotnica wychodzi sama, namierza ofiarę, chwyta ją trójkątnymi żuwaczkami i, jeśli trzeba, podgina gaster pod ciało i ją żądli. To drapieżnik generalista polujący na stawonogi, a jej najlepiej zbadaną ofiarą są termity.

Z nimi ma jednak problem: żołnierzy uzbrojonych w żuwaczki. W 1990 roku Dejean, Corbara i Oliva-Rivera wykazali w czasopiśmie Behaviour pewną formę uczenia się przy chwytaniu ofiar: robotnice nie traktują tak samo robotnicy termita i żołnierza, a z doświadczeniem dostosowują technikę wobec żołnierzy, żeby mniej ryzykować. To cecha indywidualna, każdej łowczyni z osobna, i właśnie dlatego duża kolonia jest najlepszą wystawą: setki robotnic, każda z własną historią ofiar, wychodzą jednocześnie i pokazują to polowanie przez nękanie i obalanie, które widzimy w Antomas: uporczywy pościg, nową próbę, jeśli ofiara ucieknie, i nacisk aż do jej unieruchomienia.

Robotnice zbierają też słodkie płyny na roślinności, takie jak nektar kwiatowy i nektar z miodników pozakwiatowych. I tu widać zwyczaj typowy dla ponerin: nie rozdziela nektaru, zwracając go z wola, jak większość mrówek. Przenosi go jako kroplę trzymaną między żuwaczkami, utrzymywaną przez napięcie powierzchniowe, i w tej postaci podaje towarzyszkom, które piją prosto z niej. Myrmekolog Bert Hölldobler opisał w połowie lat osiemdziesiątych to dzielenie się kroplami u N. villosa. W kolonii tej wielkości zobaczysz to często: jedne robotnice wracają z owadami dla larw, inne z błyszczącą kroplą w żuwaczkach, otoczone towarzyszkami, które podchodzą się napić.

Królowa, która utrzymuje pokój

W dużej kolonii wszystkie robotnice zależą od jednej królowej, i to nie tylko dlatego, że to ona składa jaja. W 1996 roku Heinze, Trunzer, Oliveira i Hölldobler zbadali, jak u tego gatunku regulowane jest rozmnażanie. Gdy usuwano królową, robotnice zaczynały ze sobą walczyć, stosując boks czułkowy (szybkie uderzenia czułkami) i ugryzienia, tworzyły hierarchię, a te o wysokiej pozycji składały jaja; dominujące posuwały się nawet do zjadania jaj innych. Przy obecnej królowej natomiast robotnice prawie nie składają jaj i nie rywalizują. Obecność larw również hamowała składanie jaj przez robotnice.

Ten gatunek i jego krewniacy z kompleksu mają ponadto słynną historię z królowymi: na plantacjach kakaowca w Bahii znaczna część kolonii była zakładana przez dwie lub trzy królowe razem (Trunzer i współpracownicy, 1998; D'Ettorre i współpracownicy, 2005), które w ciągu kilku minut ustalały między sobą hierarchię (Kolmer i Heinze, 2000, u P. cf. inversa). To MegaImperium przyjeżdża z jedną królową i tak powinno zostać: w dorosłej kolonii dodanie drugiej królowej albo połączenie jej z inną kolonią to proszenie się o wojnę. Pokój trzystu robotnic zależy od tego, czy ich królowa pozostaje na miejscu, zdrowa i dobrze odżywiona.

Szept zaniepokojonej kolonii

Wiele ponerin potrafi wydawać dźwięki za pomocą narządu strydulacyjnego położonego między pierwszymi segmentami gastra: pocierają krawędzią o drobno żeberkowaną powierzchnię, jak paznokciem o grzebień. W 1997 roku Pavan i jego zespół nagrali strydulację kilku neotropikalnych ponerin, w tym Neoponera apicalis, z tego samego rodzaju co nasz gatunek, z impulsami powyżej 75 kHz, dla nas niesłyszalnymi; wydawały je głównie wtedy, gdy niepokojono robotnice lub kolonię. Nie znaleźliśmy pracy dotyczącej konkretnie N. villosa, więc przedstawiamy to jako cechę rodzaju. Najpewniej jej nie usłyszysz, bo duża część sygnału to ultradźwięki; zobaczysz natomiast, jeśli gwałtownie otworzysz arenę, dziesiątki robotnic wybiegających naraz, żeby sprawdzić, co się dzieje. Ten zbiorowy alarm, chemiczny, dźwiękowy albo jeden i drugi, to dobry powód, żeby zawsze pracować spokojnie.

Wielkość i morfologia

W dużej kolonii pierwsze, co rzuca się w oczy, to jednolitość: N. villosa jest gatunkiem monomorficznym. Nie ma tu majorów, żołnierzy z wielkimi głowami ani maleńkich robotnic: 300-500 robotnic tego MegaImperium jest praktycznie identycznych, a różnice wyznacza praca każdej z nich, nie budowa ciała.

  • Kolor i owłosienie. Ciało czarne lub bardzo ciemnobrązowe, z obfitym złotym owłosieniem, które w świetle areny daje brązowe refleksy. Nazwa villosa pochodzi od łacińskiego villosus, „kosmaty”.
  • Sylwetka. Smukła, z długimi nogami wspinaczki i talią z jednego segmentu, petiolusa, w kształcie grubego guzka.
  • Głowa i żuwaczki. Mocna głowa, dobrze rozwinięte oczy i silne, trójkątne żuwaczki, stworzone do trzymania stawiających opór ofiar.
  • Żądło. Sprawne, na końcu gastra.
  • Królowa. Bardzo podobna do robotnic, nieco większa i z masywniejszym tułowiem, na którym widać blizny po skrzydłach. W kolonii liczącej setki osobników trudno ją dostrzec gołym okiem: zwykle siedzi w komorze z czerwiem, otoczona robotnicami.
  • Czerw. Dość ruchliwe larwy, na których robotnice kładą kawałki ofiar, oraz poczwarki w jedwabnych kokonach. W dużej kolonii zobaczysz stosy kokonów, często oddzielone od larw.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: 12-13 mm (populacje z Jukatanu, według Rocha et al. 2020)
  • Królowa: nieco większa od robotnic; nie znaleźliśmy opublikowanego pomiaru
  • Brak majorów i żołnierzy

Wartości od 13 do 18 mm, które krążą po sklepach i forach, nie pochodzą z pomiarów naukowych i ich nie podajemy. Faktem jest jednak, że 12-13 mm pomnożone przez kilkaset robotnic zajmuje sporo miejsca: dlatego ta kolonia od pierwszego dnia potrzebuje gniazda średniej wielkości.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Z naszego doświadczenia N. villosa to odporna i elastyczna ponerina, a dorosła kolonia jest taka jeszcze bardziej niż zakładana: ma zapasy, wiele robotnic i dobrze ugruntowaną królową. Oceniamy ją jako gatunek dla zaawansowanych ze względu na obsługę, a nie delikatność:

  • Setki szybkich, wspinających się robotnic zamiast kilku: każda luka w barierze od razu daje o sobie znać.
  • Żądło i szybka zbiorowa obrona, gdy kolonia jest niepokojona.
  • Duże zapotrzebowanie na białko i sprzątanie, które się z tym wiąże.
  • Gradient wilgotności, który trzeba utrzymać w większym gnieździe.

Co oznacza posiadanie już dużej kolonii

Kupno MegaImperium to nie kupno „większej liczby mrówek”: to rozpoczęcie hobby w innym miejscu. Oto, co się zmienia w porównaniu z królową z czerwiem:

  • Miejsce. Od początku trzeba zarezerwować stałe miejsce, o odpowiedniej temperaturze i bez bezpośredniego słońca, na średniej wielkości formikarium z obszerną i wysoką areną. To nie jest kolonia na wąską półkę.
  • Formikarium na jej miarę od pierwszego dnia. Żadnych probówek ani gniazd do zakładania kolonii: kolonia trafia od razu do swojego docelowego gniazda (zob. „Polecane formikaria”).
  • Dużo jedzenia i dużo sprzątania. Kilkaset łowczyń i ich czerw jedzą codziennie. To oznacza ofiary kilka razy w tygodniu, zawsze świeży nektar i częste usuwanie resztek, bo duża kolonia wytwarza też dużo odpadów.
  • Tempo wzrostu. W wieku 3 lat kolonia ma już za sobą fazę powolnego wzrostu. Jej przyrostu nie mierzy się już pojedynczymi robotnicami, lecz kolejnymi rzutami: przy stałym cieple i białku królowa składa jaja bez przerwy, a nowe robotnice zastępują stare i do nich dołączają. Nie znaleźliśmy opublikowanych danych o czasie rozwoju tego gatunku, więc nie podajemy liczb; wiemy natomiast, że motorem jest białko.
  • Nie czekaj na majory. W przeciwieństwie do innych dużych gatunków z czasem nie pojawią się tu żołnierze: kolonia rośnie liczebnie, a nie w różnorodności kast. Różnorodność wnoszą zajęcia: łowczynie, karmicielki, sprzątaczki.
  • Przeprowadzka to operacja. Przeniesienie 300-500 robotnic do nowego gniazda wymaga przygotowania, dużej tacy i spokoju (zob. „Przyjazd i przeprowadzka dużej kolonii przez przesypanie”).
  • Obserwacja. To jej wielka zaleta. Przy tylu robotnicach zawsze jest na co patrzeć: polowania, przenoszenie czerwiu, robotnice czyszczące złote owłosienie, krople nektaru przechodzące z żuwaczek do żuwaczek. Dobre światło nad areną i ręczna lupa to najlepsze zakupy, jakie możesz zrobić.

Zalecane parametry

  • Temperatura gniazda: 24-28 °C przez cały rok, z jedną stroną cieplejszą i drugą chłodniejszą, żeby kolonia mogła rozmieścić czerw tam, gdzie jej odpowiada.
  • Arena: w temperaturze pokojowej lub nieco cieplejsza, z jednym końcem nagrzanym do około 28-30 °C.
  • Wilgotność: umiarkowanie wysoka w jednej części gniazda, w pozostałej bardziej sucho.
  • Wentylacja: niezbędna; przy setkach oddychających mrówek i wilgotnej strefie bez niej pojawia się kondensacja.
  • Woda: zawsze, w jednej lub dwóch probówkach z wodą i watą na arenie.
  • Światło: ciemne gniazdo i oświetlona arena, z normalnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie (diapauza): brak.

Wilgotność: gradient w dużej skali

Serce bromelii czy wnętrze pustego pnia mają stabilny, lekko wilgotny mikroklimat, ale nie są zalane wodą. W formikarium przekłada się to na komorę wilgotną i kolejne, stopniowo coraz suchsze. W dużej kolonii zobaczysz to wyraźnie: jaja i małe larwy w wilgotnej części; kokony i odpoczywające robotnice często w strefach bardziej suchych.

W większym gnieździe ryzyko błędu jest większe w obu kierunkach. Jeśli przelejesz, wilgoć setek mrówek i ich resztek dodaje się do wilgoci gipsu i pojawiają się pleśń i roztocza. Jeśli zapomnisz nawilżać, komora wilgotna wyschnie szybciej, niż myślisz, bo duża kolonia ją zajmuje i „zużywa”. Nawilżaj tylko strefę wilgotną, mało i często, patrz, gdzie układają czerw, i dostosowuj się do tego, co Ci pokazują.

Polecane formikaria

Dla kolonii liczącej 300-500 robotnic tej wielkości w Antomas sięgamy od razu po Qbik Wild Duo P 2C od Anthouse: gipsowe, więc trzyma wilgoć, z powierzchnią wystarczającą, by pomieścić całą kolonię, i z miejscem na gradient między komorą wilgotną a bardziej suchymi. Pasuje do gatunku, który żyje w roślinnych zagłębieniach o stabilnym mikroklimacie.

Jeśli kolonia nadal rośnie i zaczyna brakować jej miejsca, podłącz drugie gniazdo, zamiast przenosić ją do ogromnego: wtedy kolonia zajmuje nową przestrzeń we własnym tempie, bez pustych komór. Sygnały, że czas na rozbudowę, są wyraźne: wiele robotnic stoi bezczynnie na arenie, bo w środku się nie mieszczą, albo czerw jest stłoczony przy wejściu. Uzupełnij zestaw tak:

  • Obszerna i wysoka arena: gałęzie, kora i elementy pionowe, bo w naturze przemierza roślinność. Przy setkach robotnic im więcej powierzchni, tym bardziej rozłożona będzie aktywność i tym lepiej ją zobaczysz. Nic, co sięga bariery lub pokrywy.
  • Bariera przeciw ucieczkom z PTFE (Fluon) i dopasowana pokrywa z siatką wentylacyjną.
  • Jedna lub dwie probówki z wodą i watą, żeby jej nigdy nie zabrakło.
  • Poidełko na nektar, nigdy wata.
  • Kącik na resztki. Kolonia w końcu wybierze jeden na śmietnik; zostaw do niego dostęp, żeby go sprzątać.

Przyjazd i przeprowadzka dużej kolonii przez przesypanie

Po przyjeździe zostaw kolonię tak, jak przyszła, w spokojnym, półciemnym miejscu, w 26-28 °C, i sprawdź, czy ma wodę. Wystarczy kilka godzin odpoczynku. Do przeniesienia jej do formikarium w Antomas zawsze stosujemy przesypanie, a przy 300-500 szybkich, wspinających się i żądlących robotnicach trzeba się do niego dobrze przygotować:

  • Wszystko gotowe przed otwarciem: formikarium zmontowane, komora wilgotna nawilżona, probówki z wodą na miejscu i bariera z PTFE nałożona i wyschnięta.
  • Duża taca pod całym zestawem, w miarę możliwości z krawędziami również zabezpieczonymi barierą. Te, które spadną, zostaną na niej, a nie na stole.
  • Narzędzia pod ręką: długa pęseta i miękki pędzelek.
  • Przesypuj wewnątrz areny, przy wejściu do gniazda: otwórz pojemnik właśnie tam i delikatnie potrząsaj, aż wypadną królowa, robotnice i czerw. Jeśli kolonia przyjechała w kilku pojemnikach, po jednym naraz, zamykając arenę w międzyczasie.
  • Bez pośpiechu. Wiele robotnic zostanie uczepionych ścianek: zostaw otwarty pojemnik na arenie, żeby wyszły same.
  • Gniazdo zaciemnione, pokrywa zamknięta. W ciągu kilku godzin wniosą do środka królową i czerw. Zobaczysz kilka biegów w tandemie: to zwiadowczynie pokazujące drogę.

Jeśli kiedyś trzeba będzie zmienić formikarium, robi się to tak samo: przesypuje się kolonię do nowego, nie czeka się, aż przeprowadzi się sama.

Karmienie imperium

Białko: dużo i różnorodnie. Setki łowczyń i królowa w pełni składania jaj potrzebują owadów kilka razy w tygodniu, a ilość powinna nadążać za czerwiem: im więcej larw widzisz, tym więcej ofiar. Taka jest filozofia Antomas: jeśli codziennie zajmujesz się kolonią i usuwasz resztki, lepiej karmić z nadmiarem, bo kolonia odczuwa obfitość i rośnie szybciej i liczniej; jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie przekarmiać, bo to, co zostaje, gnije. Przy kolonii tej wielkości usuwanie resztek codziennie lub co drugi dzień nie jest opcjonalne. Co tydzień zmieniaj rodzaj owada:

Dużej kolonii można bez problemu podawać żywe ofiary: wtedy pokazuje się z najlepszej strony. Używaj zawsze owadów z hodowli, bo te złapane w terenie mogą zawierać środki owadobójcze.

Nektar: zawsze dostępny. Duża kolonia zużywa dużo energii na patrolowanie. W Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu, a dla urozmaicenia 1-2 razy inny nektar lub słodki płyn. Podawaj go w poidełku, nigdy na wacie, która szybko pleśnieje. Idealne jest poidełko, w którym kropla pozostaje odsłonięta: właśnie tak zbierają nektar, w kropli między żuwaczkami. Wymieniaj go, zanim zacznie fermentować; przy setkach robotnic opróżnia się szybciej, niż się spodziewasz.

Woda: zawsze, w probówkach z watą.

Bez zimowania: aktywna przez cały rok

N. villosa to gatunek tropikalny i subtropikalny: w jego zasięgu aktywność wyznaczają deszcze i temperatura, a nie mroźna zima. W Antomas utrzymujemy ją w aktywności przez dwanaście miesięcy, przy stałym cieple, wilgotności i pożywieniu. Jeśli zimą w domu robi się chłodniej i gniazdo przez kilka tygodni spada do około 22-24 °C, kolonia nieco zwolni i nic się nie stanie, ale nie schodź poniżej około 20 °C i nie każ jej przechodzić zimowania (diapauzy) jak gatunkom europejskim. Jeśli zauważysz, że czerwiu ubywa, pomyśl najpierw o białku, cieple albo o niedawnej zmianie.

Zachowanie i sygnały alarmowe

Aktywna o każdej porze. Duża kolonia zawsze ma robotnice na zewnątrz: patrolują arenę, wspinają się po gałęziach i natychmiast zbiegają się do jedzenia. Szybko reaguje na każde wtargnięcie na jej terytorium.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich. Przy ciemnym gnieździe i oświetlonej arenie możesz ją oglądać, kiedy tylko chcesz; wystarczy robić to delikatnie i ingerować tylko tyle, ile trzeba. Ma dobry wzrok i przyzwyczaja się do Twojej obecności.

Sygnały, że coś jest nie tak:

  • Mało larw albo znikający czerw: brakuje białka.
  • Czerw stłoczony w najwilgotniejszym miejscu albo pomarszczone kokony: brakuje wilgoci.
  • Kondensacja, pleśń albo roztocza: za dużo wody albo zapomniane resztki.
  • Wiele nieruchomych robotnic poza gniazdem: nie mieszczą się, czas na rozbudowę.
  • Robotnice walczące ze sobą boksem czułkowym i ugryzieniami: sprawdź, czy z królową wszystko w porządku.

Ucieczki i bariery

Przy zakładanej kolonii ucieczka to jedna robotnica; przy MegaImperium to może być tuzin w minutę. N. villosa świetnie się wspina i wykorzystuje każdą szczelinę:

  • Ciągła bariera z PTFE (Fluon) w górnej części ścianek areny, odnawiana, gdy tylko się zetrze lub zbierze kurz. Olej parafinowy sprawdza się jako dodatkowe zabezpieczenie.
  • Dobrze dopasowana pokrywa z wentylacją z drobnej siatki.
  • Złączki, zatyczki i rurki regularnie sprawdzane.
  • Ani jednego mostu: gałęzi, dekoracji czy rurek sięgających bariery lub pokrywy.
  • Przed otwarciem sprawdź, gdzie są robotnice najbliżej krawędzi; otwieraj tylko na tyle, ile trzeba, i zamknij po skończeniu.

Obsługa i bezpieczeństwo

Ma sprawne żądło. Z doświadczenia Antomas jej użądlenie jest raczej słabe jak na wielkie poneriny, choć literatura zwykle opisuje je jako bolesne. Przy dużej kolonii zmienia się prawdopodobieństwo: jest dużo więcej robotnic gotowych bronić gniazda. Pracuj zawsze długą pęsetą i pędzelkiem, nigdy rękami, spokojnie i nad tacą. Każdy błonkówkowaty owad może wywołać reakcję alergiczną u osoby uczulonej: trzymaj ją z dala od małych dzieci i zwierząt domowych. Nie łącz jej z innymi koloniami ani z innymi gatunkami i pamiętaj, że to gatunek egzotyczny: nigdy nie wolno go wypuszczać na wolność.

Czego nie robić

  • Umieszczać jej w małym gnieździe albo w probówkach, „dopóki nie znajdzie się czas”: potrzebuje swojego formikarium od pierwszego dnia.
  • Dawać jej nagle ogromnej przestrzeni zamiast rozbudowywać, podłączając kolejne gniazdo.
  • Skąpić białka albo zostawiać nieusunięte resztki.
  • Zalewać gniazdo albo dopuszczać do wyschnięcia komory wilgotnej.
  • Dopuszczać do braku wody lub nektaru albo podawać nektar na wacie.
  • Dodawać królowe albo łączyć ją z inną kolonią.
  • Robić jej zimowanie (diapauzę) albo schładzać poniżej około 20 °C.
  • Otwierać arenę bez bariery, bez tacy albo w pośpiechu.
  • Brać ją do rąk.

Źródła naukowe

Ten poradnik opiera się na literaturze naukowej o Neoponera villosa, jej kompleksie gatunków i jej rodzaju oraz na doświadczeniu Antomas w hodowli dużych kolonii tego gatunku. Najważniejsze pozycje:

  1. Schmidt, C. A. & Shattuck, S. O. (2014). The higher classification of the ant subfamily Ponerinae (Hymenoptera: Formicidae), with a review of ponerine ecology and behavior. Zootaxa 3817: 1–242. doi:10.11646/zootaxa.3817.1.1
  2. Lucas, C., Fresneau, D., Kolmer, K., Heinze, J., Delabie, J. H. C. & Pho, D. B. (2002). A multidisciplinary approach to discriminating different taxa in the species complex Pachycondyla villosa (Formicidae). Biological Journal of the Linnean Society 75: 249–259. doi:10.1046/j.1095-8312.2002.00017.x
  3. Rocha, F. H., Lachaud, J.-P., Hénaut, Y., Pozo, C. & Pérez-Lachaud, G. (2020). Nest site selection during colony relocation in Yucatan Peninsula populations of the ponerine ants Neoponera villosa (Hymenoptera: Formicidae). Insects 11: 200. doi:10.3390/insects11030200
  4. Dejean, A., Olmsted, I. & Snelling, R. R. (1995). Tree-epiphyte-ant relationships in the low inundated forest of Sian Ka'an Biosphere Reserve, Quintana Roo, Mexico. Biotropica 27: 57–70. doi:10.2307/2388903
  5. Dejean, A. (1990). Influence de l'environnement pré-imaginal et précoce dans le choix du site de nidification de Pachycondyla (=Neoponera) villosa (Fabr.) (Formicidae, Ponerinae). Behavioural Processes 21: 107–125. doi:10.1016/0376-6357(90)90019-C
  6. Dejean, A., Corbara, B. & Oliva-Rivera, J. (1990). Mise en évidence d'une forme d'apprentissage dans le comportement de capture des proies chez Pachycondyla (=Neoponera) villosa (Formicidae, Ponerinae). Behaviour 115: 175–187. doi:10.1163/156853990X00563
  7. Heinze, J., Trunzer, B., Oliveira, P. S. & Hölldobler, B. (1996). Regulation of reproduction in the neotropical ponerine ant, Pachycondyla villosa. Journal of Insect Behavior 9: 441–450. doi:10.1007/BF02214021
  8. Trunzer, B., Heinze, J. & Hölldobler, B. (1998). Cooperative colony founding and experimental primary polygyny in the ponerine ant Pachycondyla villosa. Insectes Sociaux 45: 267–276. doi:10.1007/s000400050087
  9. Kolmer, K. & Heinze, J. (2000). Rank orders and division of labour among unrelated cofounding ant queens. Proceedings of the Royal Society B 267: 1729–1734. doi:10.1098/rspb.2000.1202
  10. D'Ettorre, P., Kellner, K., Delabie, J. H. C. & Heinze, J. (2005). Number of queens in founding associations of the ponerine ant Pachycondyla villosa. Insectes Sociaux 52: 327–332. doi:10.1007/s00040-005-0815-z
  11. Pavan, G., Priano, M., De Carli, P., Fanfani, A. & Giovannotti, M. (1997). Stridulatory organ and ultrasonic emission in certain species of ponerine ants (genus: Ectatomma and Pachycondyla, Hymenoptera, Formicidae). Bioacoustics 8: 209–221. doi:10.1080/09524622.1997.9753363
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

10 innych produktów w tej samej kategorii: